High-tech historie: de slaapzak

De technologische revolutie gaat ook aan de wereld van outdoor niet voorbij. Wij duiken dieper in de geschiedenis van de slaapzak.

High-tech historie: de slaapzak

De technologische revolutie gaat ook aan de wereld van outdoor en funsports niet voorbij. Maar wist je dat veel van de nieuwste high-tech gear vaak voortborduurt op uitvindingen die al eeuwen geleden werden gedaan? Wij duiken dieper in de geschiedenis van de slaapzak.

De historie 

Een nuttiger outdoorartikel dan de slaapzak? Weinig kans dat het bestaat. Een slaapzak is onmisbaar om te overleven, omdat hij een van de vier primaire behoeften vervult: je lichaam beschermen tegen de kou. Daarnaast vormt hij bijna een tweede huis, omdat hij in moeilijke omstandigheden een dam is tegen al het onheil dat tijdens het reizen op je af komt. Of het nu gaat om een plotselinge windstoot, tot een onverwachte aanval van bosmieren. Dat dacht ook de visionaire Britse ondernemer Sir Pryce Pryce-Jones uit Wales, die in 1876 de allereerste slaapzak ontwierp: de Euklisia Rug, naar het Griekse woord voor ‘goed’ en ‘slaapplaats’. De man zat in de textielbusiness en ontpopte zich tot een echte pionier in de wereldwijde verkoop per post, waarbij de goederen per boot of trein verscheept werden naar de ontoegankelijkste gebieden ter wereld.

Van Rusland tot Belgisch Congo

PJ (zo noemde Pryce Pryce-Jones zichzelf) nam een patent op zijn Euklisia, dat eigenlijk een combinatie was van slaapzak, deken, vloerkleed en ingenaaid rubberen opblaasbaar hoofdkussen in één. Eenmaal in je slaapzak rolde je hem op en sloot je hem zodat je beschermd was tegen alle onheil. De Welse uitvinding werd vervaardigd uit wol van Welse schapen en geproduceerd in de stad Newtown. Pryce-Jones zag het groots, en introduceerde zijn uitvinding bij klanten over de hele wereld. Tienduizenden Euklisia slaapzakken vonden hun weg naar pioniers in de Australische outback, missionarissen en missiezusters in Belgisch Congo en zelfs het Russische leger. 60.000 slaapzakken waren voorbehouden voor hen, tijdens de Slag van Pevna in 1877, tijdens de Russisch-Turkse oorlog. Maar toen de stad viel en de Russen het onderspit delfden, annuleerden ze de bestelling van het restant van 17.000 slaapzakken. PJ was handig als altijd: hij voegde het restant aan zijn catalogus toe en verkocht ze aan daklozenorganisaties.

Ondanks die gigantische verkoopsuccessen bleef er geen enkele Euklisia slaapzak bewaard. Toch slaagde de BBC er in 2010 in het patent terug te vinden, en liet ze één exemplaar vervaardigen door een textielexpert, dat ze nadien aan het museum in Newtown schonk.

Beroemdste slaapzak ter wereld

Als één man van de slaapzak een echt "survival symbool" heeft gemaakt, dan is het de Britse poolreiziger Captain Lawrence ‘Titus’ Oates. Honderd jaar geleden zat hij in het team dat onder leiding van Robert Falcon Scott de Zuidpool probeerde te veroveren, en zijn slaapzak werd een nationaal icoon na de fatale afloop van de expeditie. De slaapzak werd ontworpen uit kariboe- of rendierhaar, het materiaal dat al duizenden jaren door Arctische volkeren wordt gebruikt omdat het zo’n goede isolatie biedt tegen de kou. Tijdens de verschrikkelijke terugtocht van de geografische Zuidpool naar het basiskamp in Cape Evans, leed Oates aan zware bevriezingen van zijn tenen. Omdat hij het tempo van zijn metgezellen constant vertraagde wilde hij zich opofferen om hen te redden. Hij vroeg ze om hem achter te laten in zijn slaapzak, iets wat ze weigerden. Maar zijn toestand en de weersomstandigheden werden elke dag slechter. Op 17 maart 1912, Oates’ 32ste verjaardag, liep de dappere avonturier tijdens een blizzard de tent uit, om de 3 anderen niet langer tot last te zijn. Every inch a gentleman, want met de onsterfelijke en legendarisch geworden woorden: ‘I am just going outside and may be some time’ (‘Ik ga naar buiten en het kan wel even duren’). Toen verdween Captain Oates in de sneeuwstorm. Zijn lijk werd nooit teruggevonden, zijn slaapzak wel. In het museum van het Scott Polar Institute in Cambridge wordt hij nu tentoongesteld als was het een religieus icoon. 

De high-tech

Foto: alitedesigns.com

Een "draagbare" slaapzak waarmee je kunt wandelen en die je kunt vastritsen aan een andere? Dat hadden we nog niet eerder gezien. De Sexy Hotness Sleeping Bag van Alite is de eerste ter wereld die individuele ‘benen’ heeft. Je hoeft er dus niet uit te komen om iets te pakken of je te verplaatsen, maar kunt al wandelend van het kampvuur zo je tent induiken. Of in het donker je toiletbezoek in het midden van de nacht iets minder kouwelijk maken. Het andere voordeel van deze slaapzak is dat je je kunt vastritsen aan die van één of twee andere medereizigers, en op die manier je slaapruimte groter maken. Dat slapen in de natuur op die manier nóg gezelliger wordt, staat buiten kijf. Info: Vanaf 150 euro, www.alitedesigns.com

Tekst: Johan Lambrechts

Foto's: iStock, Alite